Voorzorggroep laat waarde van echte samenwerking zien binnen ggz

STADSKANAAL – In Stadskanaal wordt aangetoond dat mensen die wachten op een behandeling in de ggz niet hoeven te wachten op herstel, perspectief of steun. Binnen de Voorzorggroep krijgen inwoners die op een wachtlijst staan voor de geestelijke gezondheidszorg de mogelijkheid om al eerder aan de slag te gaan met hun eigen proces.

Dat doen zij samen met ervaringsdeskundigen vanuit de ggz en het sociaal domein en andere inwoners die in afwachting zijn van hulp. De ervaringen van deelnemers laten zien hoe wachten kan veranderen in eigenaarschap van het eigen probleem. De maatschappelijke businesscase van de Voorzorggroep maakt naast die persoonlijke waarde nu ook de bredere waarde voor zorg, welzijn en samenleving zichtbaar. 

De resultaten werden gepresenteerd tijdens een bijeenkomst van Welstad, Terwille, Lentis en VNN, georganiseerd in het kader van Actielijn 3 van Gezond Groningen. Actielijn 3 van Gezond Groningen werkt aan het verbeteren van de mentale gezondheid van alle Groningers door preventie te versterken, zorg en welzijn beter te verbinden en de ggz toegankelijker en toekomstbestendiger te organiseren. De Voorzorggroep vormt daarvan een concreet voorbeeld. Tijdens de bijeenkomst overhandigde directeur van Welstad Angelique Smid de maatschappelijke businesscase aan wethouder Gert Jan Boels van de gemeente Stadskanaal, Wouter Bos, bestuursvoorzitter van Menzis, Gerard Niemeijer, bestuurder VNN en Cevdet Örnek, waarnemend directeur-bestuurder van Sociaal Werk Nederland.

Je leven terugkrijgen
De Voorzorggroep ontstond vanuit een vraagstuk dat in heel Nederland speelt: hoe help je mensen die maanden moeten wachten op een behandeling in de ggz? In Stadskanaal werd gekozen voor een andere benadering. In plaats van afwachten, komen inwoners al tijdens hun wachtperiode samen. Zij delen ervaringen, ondersteunen elkaar en ontdekken welke stappen zij zelf kunnen zetten richting herstel en meer grip op hun leven. Voor René maakte dat een wereld van verschil. Hij kwam bij de groep terecht toen hij volledig was vastgelopen. Zijn vertrouwen was verdwenen, zijn relatie stond onder druk en iedere dag voelde zwaar. ,,Ik kwam hier binnen als een wrak, met lood in de schoenen.” Voorzichtig begon hij deel te nemen aan de gesprekken. Eerst luisterend, later steeds actiever. In de groep ontmoette hij mensen die zijn ervaringen herkenden. ,,Je wordt gezien, gehoord en begrepen. Soms ga je drie stappen vooruit en één stap terug. Heel langzaam groei je.” Die groei ging over meer dan herstel alleen. ,,Ik ben weer eigenaar geworden van mijn eigen leven.”

Uiteindelijk hoeft René geen gebruik te maken van de ggz en kan hij van de wachtlijst af. Ook Angelina vond tijdens haar wachtperiode steun binnen de groep. Zij doorliep al eerder een traject van behandelingen in de ggz, maar de problemen bleven. “Vanaf het eerste gesprek voelde ik me welkom. Zonder oordeel. Je blijft gewoon Angelina.” Wethouder Gert Jan Boels: ,,Wat hier is bereikt is ontzettend belangrijk. Juist in een periode waarin inwoners wachten op passende hulp, is het van grote waarde dat zij steun, ontmoeting en perspectief kunnen vinden.” De steun stopt niet wanneer iemand de deur uitloopt. Deelnemers houden contact, helpen elkaar door moeilijke periodes heen en bouwen onderlinge netwerken op die vaak blijven bestaan wanneer een behandeltraject begint of zelfs al is afgerond.

Volgens ervaringsdeskundige Sherwin Mercera zit daarin precies de kern van de aanpak. ,,Wat we hier zien, is dat mensen niet langer alleen aan het wachten zijn. Ze ontdekken dat ze zelf invloed hebben op hun situatie. De groep ondersteunt daarbij, maar deelnemers zetten uiteindelijk zelf de stappen. Ze worden eigenaar van hun eigen probleem en daarmee ook van hun eigen herstel.” Datzelfde principe ligt ook onder de samenwerking tussen de betrokken organisaties. Huisartsen, welzijnsorganisaties, gemeente, ggz-aanbieders, ervaringsdeskundigen en zorgverzekeraar Menzis nemen ieder verantwoordelijkheid voor hun eigen rol. Iedere partner draagt eigenaarschap voor het eigen onderdeel van de gezamenlijke oplossing. Monique Eissens, betrokken bij de ontwikkeling van het Mentaal Gezondheidsnetwerk Groningen, ziet daarin een belangrijke succesfactor. ,,Samen eigenaar zijn van de opgave en verantwoordelijk blijven voor je eigen deel. Dat is wat hier werkt.”

Waarde die zichtbaar wordt
De businesscase laat zien dat de aanpak waarde creëert op meerdere niveaus. Voor inwoners betekent het meer regie, meer zelfvertrouwen en een grotere kans om actief mee te blijven doen in het dagelijks leven. Voor professionals betekent het dat ondersteuning eerder kan worden georganiseerd en beter aansluit bij wat iemand nodig heeft. Voor de zorg leidt het tot minder druk op huisartsen en specialistische ggz. De resultaten zijn concreet: een reductie van ggz-wachtlijsten van zo’n 70 procent; jaarlijkse maatschappelijke baten van 400.000 tot 520.000 euro, snellere toegang tot passende ondersteuning; verlichting van de druk op huisartsen en specialistische ggz.

Toch draaide de bijeenkomst vooral om de verhalen achter deze cijfers. Wouter Bos, bestuursvoorzitter van Menzis en landelijk portefeuillehouder ggz namens de zorgverzekeraars, verwees daar expliciet naar in zijn reactie. “De krimp van de wachtlijsten is enorm belangrijk. Daardoor ontstaat ruimte voor hulp aan kwetsbare mensen die specialistische ggz-zorg echt nodig hebben. Maar als je deze verhalen hoort, gaat het uiteindelijk om iets anders. Je krijgt je leven terug. Dat is prachtig om te horen.”